Medewerkers Erasmus MC spelenderwijs fitter tijdens nachtdiensten

6 januari 2021

Vertalen

Translate

Use Google to translate this website. We take no responsibility for the accuracy of the translation.

Een zorginnovatie hoeft lang niet altijd technologisch hoogstaand te zijn. Het kan ook gaan om een sociale innovatie. Een goed voorbeeld hiervan is de KoersKaart Fit in de Nacht, een ‘serious game’ die ervoor zorgt dat medewerkers van het Erasmus MC fitter en vitaler hun nachtdiensten kunnen draaien.

 

Binnen het Erasmus MC draaien zo’n 5.000 medewerkers nachtdiensten. Omdat dit voor veel medewerkers zwaar is, wil het ziekenhuis hen hierbij zo goed mogelijk helpen. Zo werden er speciale slaappods en nachtbrillen aangeschaft en werd extra aandacht gegeven aan voeding voorafgaand en tijdens nachtdiensten. Daarnaast zocht het Erasmus MC naar een goede manier om medewerkers zelf te laten nadenken over vragen als “Hoe blijf je fit gedurende je nachtdienst” en “Hoe blijf je met plezier werken?” Met als uiteindelijk doel om medewerkers fitter de nacht door te laten komen, maar ook om hen langer te behouden als nachtdienstmedewerker.
 

Samenwerking De Koers
Om die sociale innovatie verder te brengen, ging Sonja Smits (arbeids- en organisatiedeskundige binnen het Erasmus MC) op zoek naar een geschikte partner. Uiteindelijk kwam zij – mede dankzij steun vanuit Zorginnovaties010 – terecht bij het bedrijf De Koers, dat (grote) groepen helpt om ingewikkelde thema's op speelse en gestructureerde wijze op de kaart te zetten. Dat doet De Koers onder meer voor corporates en verschillende ministeries met een zelfontwikkelde, wetenschappelijk onderbouwde methodiek. De rode draad: deelnemers ontdekken samen de route van de huidige naar de gewenste situatie.
 

Interessant vraagstuk
‘Wij vonden het vraagstuk waarmee Sonja kwam direct interessant,’ vertelt Hendrik-Jan Martens, een van de oprichters van De Koers. ‘Niet alleen omdat het Erasmus MC een mooie organisatie is om mee samen te werken, maar vooral omdat nachtwerk heel specifieke uitdagingen met zich meebrengt. De verpleegkundigen vechten tegen hun biologische klok, maar moeten tegelijkertijd op hun top presteren. Patiënten verwachten immers dat de kwaliteit van de zorg om drie uur ’s nachts hetzelfde is als om drie uur ’s middags. Voor zowel medewerkers als het Erasmus MC is het bovendien belangrijk dat ze dit werk jarenlang kunnen volhouden.’
 

Co-creatie
Om het thema goed te kunnen doorgronden, ging De Koers tijdens een eerste sessie in gesprek met zo’n vijftien stakeholders. Beleidsbepalers en medewerkers van verschillende afdelingen binnen Erasmus MC, maar ook medewerkers van TNO (semioverheid en wetenschap) en de RET (24-uurs organisatie met nachtdienstmedewerkers) werden erbij betrokken. ‘We werken altijd op basis van co-creatie,’ aldus Martens. ‘Dat is de enige manier om het thema van alle kanten te belichten en goed de context te kunnen begrijpen. Zo maken we eerst de huidige situatie inzichtelijk. Al pratende komt een groep bij de gewenst situatie: het ideaalbeeld. Om van A naar B te komen, is een route nodig. Dat is waar onze expertise om de hoek komt kijken.’
 

Serious game
Zo werd de KoersKaart Fit in de Nacht ontwikkeld. Een zogenoemde ‘serious game’ in de vorm van een poster (en/of webapp), met daarop vragen en opdrachten die nachtmedewerkers in groepjes van vier tot acht personen behandelen. In de eerste helft van het spel maken ze kennis met elkaar en het thema. Ze bespreken of ze een ochtend- of een avondmens zijn, welke effecten de nachtdienst heeft op onder meer henzelf, de thuissituatie en de kwaliteit van het werk en denken na over hoe een perfecte nachtdienst eruit ziet. In de tweede helft vertalen ze dit naar concrete experimenten en actiepunten, die ze ranken op basis van impact en urgentie.
 

Dialoog
Martens: ‘Het is geen écht spel, want het kent geen winnaars en verliezers. Maar door de verschillende vragenblokken, de tijdslimiet en de verschillende rollen die iedereen heeft, wordt het wel als spel ervaren. Het gaat er vooral om dat er een dialoog ontstaat tussen medewerkers die je anders niet zo snel op gang brengt. Natuurlijk hebben mensen altijd ideeën hoe dingen anders of beter kunnen. Maar dankzij deze Koerskaart worden mensen écht bewust van de route en activeren we mensen om concrete stappen met elkaar te ondernemen en kennis te delen. Zo wordt het eigen.’
 

Rijke data
De medewerkers doen anoniem mee. Alle input wordt digitaal genoteerd en kan worden ingezien door leidinggevenden. Het levert waardevolle input op voor het Erasmus MC, stelt Martens. ‘Er worden zaken besproken die niet snel op tafel komen tijdens functioneringsgesprekken. Je krijgt dit ook niet terug als je alle medewerkers een enquêteformulier laat invullen. Daarom is de data die Erasmus MC krijgt ontzettend rijk. Kwantitatief, omdat we dankzij onze methodiek in grote lijnen dezelfde input van alle 5.000 medewerkers krijgen. Maar vooral ook kwalitatief, omdat medewerkers al met elkaar hebben gediscussieerd en goed afwogen informatie hebben genoteerd. De organisatie kan deze “collectieve intelligentie” direct vertalen naar beleid. Als bijvoorbeeld 3.000 medewerkers zeggen dat ze graag met nachtbrillen werken, dan kan het Erasmus daar iets mee.’
 

Partnerschap
De KoersKaart Fit in de Nacht wordt momenteel voor het eerst gebruikt binnen enkele afdelingen van het Sophia Kinderziekenhuis en wordt daarna verder uitgerold. De Koers en het Erasmus MC hebben een (wederzijds) licentiepartnerschap. Martens: ‘De Koers brengt de methodiek in, Erasmus de kennis. Als we straks de eerste resultaten hebben, komt kennis vrij die we kunnen gebruiken om dit programma verder te ontwikkelen of dieper in te zoomen op bepaalde thema’s. Daarnaast kunnen we deze oplossing samen verder brengen naar andere organisaties waar ’s nachts gewerkt wordt. Niet alleen binnen de zorg, maar bijvoorbeeld ook bij de RET en bedrijven in de chemische industrie.’
 

De KoersKaart Fit in de Nacht is mede gerealiseerd dankzij Zorginnovaties010, een programma van de gemeente Rotterdam in samenwerking met het Erasmus MC. De nieuwe website van Zorginnovaties010 is officieel gelanceerd tijdens de derde editie van het LSH010 Hybrid Ontbijt op donderdag 10 december 2020. Binnenkort verschijnen ook nog inspirerende artikelen over de 3D Babyscanner en Scolioscoop.